sábado, 5 de maio de 2018

Varios textos para ir practicando

AD TEMPLUM

 Claudius, pater Claudiae Luciique, mercator est, iam id scimus. Mox in Graeciam iter inire debet, nam garum vendere et nova dolia emere vult. Semper ad templum adit et sacerdotes consultat antequam iter init. Sacerdos dicit si iter inire oportet aut non.

In societate romana multi sacerdotes sunt, qui in templo deos consultant: Haruspex per sacrificium animalium viscera examinat. Augur caelum, fulmina, tonitra et aves quoque observat, quantae sunt, quid faciunt et unde veniunt; si aves  a latere dextro veniunt, praesagium bonum est, si a latere sinistro veniunt, praesagium malum est.

In Imperio Romano  alii sacerdotes sunt: Pontifices, qui ferias constituunt, Flamines, qui deorum cultum curant, et Vestales, quae ignem sacrum vigilant.

Templum aedificium est ubi dei habitant. Ante templum ara est, ubi sacerdotes animalia sacrificant. Templa romana super podium sunt et podia scalam habent; per scalas sacerdotes in templum intrant. Ceteri homines in templum intrare non possunt, sed ad templum manent. In templo una cella cum statua dei est.



adeo, is, ire, adii: dirixirse a
alius, alia, aliud ( pronm/ adxect) outro
animal, -is:(n) animal
antequam: conj. antes de/que
ara,-ae(f) altar
augur, -is ( m) sacerdote que interpreta o ceo e as aves.
cella,-ae (f): cela.
contituo, is - ere: establecer
curo,-as,-are,-avi: procurar, coidar.
deus-i: (m) deus
dexter, -tra,-trum (adxec) destro, dereito.
dolium, ii (n) barril, bocoi.
emo, is, ere: comprar
feria,-ae (f): festas
flamen- inis (m) sacerdote de culto aos deuses.
fulmen, -inis(n) raio
garum, i (n) salmoira.
haruspex, icis( m) sacerdote dos presaxios.
iam. adv. xa
id: pronome de is, ea ,id: este, esta, isto.
ignis, -is (m) lume
ineo, -is, -ire,-ivi: emprender, comezar.
intro, -as,-are, -avi; entrar
iter, itineris (n) camiño.
latus,-eris(n) lado, costado.
maneo, -es, -ere, -ui: permanecer
mercator,-oris(m) comerciante.
mox: adv. logo.
oportet: (vbo impersoal) convir, ser necesario.
podium, íi(n). podio, base
pontifex, -icis (m) pontífice, sacerdote máximo.
possum, potes, posse, potui: poder
praesagium, ii (n) presaxio.
sacer, -cra,-crum: sagrado
sacerdos, -otis (m) sacerdote
sacrificium, ii(n) sacrificio
scala,-ae (f): escada
scio, is, ire, scii: saber
sinister,-tra-trum(adxec) esquerdo, sinistro.
societas, -atis(f) sociedade.
satatua, -ae (f) estatua.
super (prep) sobre
tonitrum, -i (n) trono.
Vestalis, is ( f) sacerdotisa de Vesta
viscus, -eris (n): (sobre todo en plural) visceras, entrañas
vult 3ª sing. do presente do verbo irregular volo,vis, velle,volui: querer


Outros tres textos:

HUMANUM CORPUS

CICONIA ET VULPES

PUERORUM ROMANUM VITA

mércores, 2 de maio de 2018

PLUTO ET PROSERPINA: VER ET HIEMS

Pluto, inferorum deus, pulcherrimam Cereris filiam, frumenti deae, vidit et amavit.

Quare virginem in nemore flores legentem Pluto, ex terrae caverna proveniens, rapuit et in matrimonium duxit.

Excruciata dolore, mater non iam in agris laborat. Fames hominibus inminet.

Tum Iuppiter, deorum sapientissimus, concordiam efficit: Proserpina partem anni in terra cum matre, partem sub terra cum coiunge aget.

Dum in terra est, plurimos flores, magnam copiam frumenti videbimus; cum ad inferos excedit, Ceres, tristis fruges non gigniet.


ad: prep. de acusativo: cara a
ager, agri: (m) campo.
ago,is,ere, egi:facer, pasar o tempo, vivir.
amo, as,are,-avi: amar
annus,-i: m. ano
caverna,ae: f. caverna
Ceres, Cereris: f. Ceres
concordia,ae.(f)
coniux, -ugis: (m e f.) conxuxe
copia,ae: (f) abundancia.
cum (conxunción temporal) cando
dea,-ae. (f) deusa
deus-i (m) deus
dolor, -oris: (f) dor
duco,is,ere, duxi: conducir. (casar)
dum: conx. mentres
efficio,is,ere, -feci: facer
excedo,is,ere, excesi: descender
excruciatus,a,um: (adxec.-participio) desfeito
fames, -is (f) fame.
filia,ae.(f) filla
flos, floris: (m) flor
fruges, -um (só se declina en plural) cereais, colleitas.
frumentum, -i (n): trigo
gigno,is,ere, genui: xerar,enxendrar
hiems, hiemis:(m) inverno
homo.-inis(m) home.
inferi, -orum: m. infernos
immineo,es,ere: ameazar
Iuppiter, Iovis:(m) Xúpiter
lego,is,ere: ler / coller (legentem acus.sing  participio pte- adxec- tradúcese  "que collía")
mater,-tris (f) nai.
matrimonium.ii: (n) matrimonio
nemus, -oris (n) bosque
pars, partis:(f) parte
Proserpina,ae: (f)  Proserpina, filla de Ceres.
proveniens,-entis: saíndo (participio de pte. valor de adxect. tradúcese como xerundio)
Pluto, -onis: (m) Plutón
plurimi,ae, a: normalmente enunciado en plural moitos.
quare: adv. polo que
rapio,is ere, rapui: raptar
sapientissimus,a,um: o máis sabio
sub: prep de abla. baixo de
tristis, -e: adxec. triste.
tum:adv. entón
ver,veris (n) primavera.
video,es,ere, vidi: ver
virgo,-inis: moza

mércores, 25 de abril de 2018

OS ADXECTIVOS EN LATÍN


I) ADXECTIVOS QUE SE DECLINAN POLA SEGUNDA E A PRIMEIRA DECLINACIÓNS:
BONUS, -A, -UM:
LIBER, LIBERA, LIBERUM: Libre


II) ADXECTIVOS QUE SE DECLINAN POLA TERCEIRA DECLINACIÓN: 



luns, 23 de abril de 2018

DO REPASO DAS DECLINACIÓNS DOS SUBSTANTIVOS

QUAESTIONES:
Para repasa a primeira e a segunda declinaciósn proba a declinar un adxectivo como:
BONUS, - A, -UM: 

Logo tenta facelo coa terceira e un adxectivo como FORTIS, - E: 


domingo, 22 de abril de 2018

CUARTA E QUINTA DECLINACIÓNS


Para ver  como podería quedar no declinator:

QUASTIONES:
Proba a identificar best alistaxe palabra sda cuarta e da quinta declinación e declinalas:

aquila,-ae (f)
bos,bovis (m)
dies.ei (m/f)
dominus,-i (m)
exercitus, us (m)
gelu, -us (n)
manus, us(f)
mors, -tis (f)
res,-ei(f)
rex,-gis(m)
servus, -i (m)
templum,-i(n)

martes, 17 de abril de 2018

Quid faciunt homines et mulieres?


Viri Romani varia officia habent. Pater Lucii et Claudiae mercator est. Mercadores viri sunt qui vendunt et emunt merces varias: oleum, farinam, vinum, garum, pisces, carnem, amphoras, telas, gemmas et cetera. Claudius in officina Hispaniae garum facit; postea in provinciis Romanis garum vendit.

Pater Antonii miles legionis Romanae est. Legiones Romanae pugnant et Imperium Romanun defendunt. Pater Marci in urbe medicus est et cives sanant. In legionibus Romanis quoque medici sunt, qui milites aegros sanant.

Viri urbium et agrorum multa alia officia habent: tabernarius in taberna alimenta vendit; tonsor capillos et barbam virorum curat; magister discipulos docet; pistor panem facit; pigmentarius unguenta facit; tinctor telas tingit et cetera.

Patricius Romanus per multos annos cursum honorum facit: primum quaestor est, mox aedilis, praetor, denique consul.

In agro Romano, agricolae et pastores sunt. Agricolae terras laborant et pastores oves, vaccas et boves curant.

Feminae Romanae in domo sua manent et liberos curant, sed paucae alia officia habent. Sunt medici, ornatrices, paedagogae, obstetrices... Obtetrix feminas curat, cum suos liberos pariunt.

In societate romana servi labores arduos et difficiles faciunt.


QUAESTIONES

Quid facit medicus?
Quid facit pater Lucii?
Quid faciunt mercatores?
Quid faciunt feminae Romanae?
Quae sunt obstetrices Romanae?
Quae officia habent viri urbium et agrorum?
Quid faciunt patricii Romani?
Possuntne feminae sanare homines aegros?

VOCABULA:
aedilis,-is:(m) edil, maxistrado do goberno da urbe
aeger, gra,grum: adx. enfermo
ager,agri:(m) campo
alimentum-i(n) alimento
alius,alia,aliud: adx. outro
amphora, -ae:f. ánfora.
arduus,-a,-uum: adx. duro
barba,-are(f): barba
bos,-bovis(m): boi
capillus,-i(m) pelo, cabelo.
caro, -nis(f) carne
ceterus,-a,-um: adx. restante
civis,-is(m) cidadán
consul, is(m): consul, maxistardo equivalente a xefe de goberno
curo,-as,-are,avi: coidar. atender.
cursus honorum: a carreira política en Roma.
denique: adv finalmente
doceo,-es,-ere, docui: ensinar
emo,is ,ere: comprar, mercar
farina,-ae(f): fariña
garum,-i(n) garo (unha epecie de salmoira)
gemma, -ae(f) pedra preciosa.
Hispania, -ae: f. Hispania (a península enteira)
magister,-tri(m): mestre
medicus,-i(m) médico
mercator, -oris( m) comerciante.
merces,- edis(f) mercadoría.
miles,-itis(m) soldado.
mox: adv despois, logo
multus,-a,-um:adx.moito
legio,-onis(f): lexión
obstetrix-icis(f): parteira
officina, -ae: f. fábrica, obradoiro.
officium-ii: (n) oficio
oleum,-i (n) aceite
ornatrix, -igis( f) perruqueira
pastor,-oris (m):
patricius,-ii:(m) patricio
pigmentarius, -ii(m):perfumista
piscis-is(m) peixe
pistor,-oris: panadeiro
postea: adv. despois
praetor-oris:(m) pretor, maxistardo de xustiza
provincia,-ae:(f) provincia
pugno-as-are,-avi: loitar
quaestor,-oris(m): cuestor, maxistardo da facenda.
sano-as-are: sandar.
taberna,-ae(f) taberna, tenda de alimentos e comidas
tabernarius,-ii(m) taberneiro
tela, ae:f. tea
tinctor,-oris(m)
tingo,-is,-ere, tinxi: tinguir, tinxir
tonsor,-oris(m) perruqueiro
ungueantum,-ii: (n) perfume/ crema
urbs,-bis(f): cidade
varius,a,um: adx. variados distintos.
vendo,-is,-ere: vender
vinum,-i (n) viño
vir, -i (m) home, varón.

mércores, 11 de abril de 2018

UN TEXTO DE PLAUTO: SOSIAS

Un momento da representación en Ourense de Anfitrión, a comedia de Plauto, versión de Noite Bohemia.
Para preparar a proba de lectura de Anfitrión, é moi recomendable, ademais  ler a introdución  e ter en conta algunha das cuestións que se indican na guía didáctica da páxina 23 do libro. Referímonos a aspectos  como a orixinalidade da obra de Plauto e a súa relación con Grecia, o concepto da contaminatio, a diferenza entre Comedia Antigua e Nova, as partes nas que se divide unha comedia e, por suposto, a evolución semántica do nome do escravo Sosias.
Sobre a representación do grupo Noite Bohemia, reparar nos cambios que se introducen na súa versión en comparación coa obra escrita por Plauto.


Sosias  narra ao seu amo o encontro co seu "alter ego"  (o deus Mercurio).

SOSIA: Vera dico, domine. Omnem imaginem meam alter habet et similis est mei. Idem est atque ego.

AMPHITRUO: Quid narras?

SOSIA: Eodem est ille habitu; iisdem pedibus incedit, iidem oculi, idem nasus, eadem frons in capite eodem; co­lor idem eiusdem barbae. Easdem aures habet, os idem. Neque lac lactis similius est quam ille ego similis est mei. Eadem fecit atque ego. Ipse mihi omnia narravit, non modo pugnam, sed praedam, hostes ti­moremque meum. Ipsius Sosiae vim et virtutem ag­novi.

AMPHITRUO: Insane!

SOSIA: Vera dico. Nunc ego sum domi.

AMPHITRUO: Non es domi: hic mecum ades. Homo idem duobus locis simul esse non potest.

SOSIA: At ego sum profecto hic et illic: res ita est!

AMPHITRUO: Ubi bibisti, homo turpissime?

SOSIA: Nusquam equidem bibi.

AMPHITRUO: Tunc id dicis!

SOSIA: Ego ipse dico. Audisne? Domi ego sum, inquam, et apud te adsum Sosia idem. Res eius modi est...

VOCABULA: 
adsum, ades, adesse, affui: estar a pé /ante 
agnosco, is-ere, agnovi: coñecer.
apud ( prep.) ante, xunto a
at: conx. pero
audio, -is.-ire,-ivi: escoitar
aures-is:(f) orella
barba,-ae:(f) barba
bibo, is,ere,bibi: beber
caput,-itis (n) cabeza.
color, -oris(m) cor
dico, is ere, dixi: dicir
domi: (locativo de domus) en casa 
dominus, -i: señor
duo, duae,duo: dous.
equidem: adv. certamente
esse infinitivo do verbo sum, es, esse, fui: ser, estar.
eius (xenitvo de is ,es ,id: este, esta isto) de este
frons, frontis: (f) fronte.
habitus,us: forma  eodem habitu ( a mesma aparencia).
hic ( adv. ) aquí.
homo , hominis (m) home
hostis-is: (m) inimigo
idem, eadem, idem ( pronome de identidade) o mesmo, a mesma, o mesmo.
ille, illa, illud (pronome/ adx) aquel, aquela,aquilo ( pode ser el, ela)
illic; adv. alí.
imago, -inis(f): imaxe
incedo, is .ere: andar, avanzar.
inquam: (verbo defectivo ) digo
insanus, -a,-um: (adx) tolo.
ita(adv) así, deste modo
lac, lactis: (n) leite
mei (xenitivo do pronome persoal 1ª persoa singular) de min.
modus, .i: modo, maneira, xeito, forma.
narro,-as- are, avi: contar.
nasus, -i (m) nariz.
-ne? acaso...?
non modo... sed : non só... senón 
nunquam ( adv) nunca
oculus,-i:(m) ollo
omnis, -e: adx. todo
os, oris ( n) boca
pes,pedis (m) pé.
potest  3ª persoa de possum: poder 
praeda,ae(f) botín.
profecto (adv) certamente, sen dúbida
pugna,-ae (f) batalla, loita.
res, -ei (f) cousa, asunto. 
similis, -e: adx. semellante, idéntica
similius: Máis semellante a/que 
simul(adv) ao mesmo tempo
timor-oris: (m) temor.
tunc: (adv) entón
turpissmus,-a.-um: descarado, sen nada de vergoña
ubi? Onde
vera, ae: (f) verdade
virtus-utis(f) valor
vis: (vires) (f) forza 

Para calquera dúbida sobre o texto, podes consular o teu libro de Anfitrión nas páxinas 66-67.


BÓTALLE UN OLLO Á DECLINACIÓN DOS PRONOMES: